«روز عيد است و من امروز در اين تدبيرم

كه دهم حاصل سی روزه و ساغر گيرم.»

امشب از نو دلم برای «خود»م تنگ شد. این روزها، دور که می شوم از شهرِ کودکی هایم، همه چیز به یکباره دلگیر می شود... اگر چه آنجا هم دلم می گیرد از دستانی که هر روز سردتر می شوند و چشمانی که انگار دیگر سویی برای دیدنِ لبخنده های باهاری ام ندارند! سایه انگار تنها قسمتِ نگاهِ من است و دشت باید که هر روز به انتظار بارانی بنشیند به نیّتِ رویشی نو که سال هاست چشم به راهی تنها قسمتِ بودنش است! ...امروز برایم «سفر» چیز دیگری معنا شد، از «تو» دور می شدم و از تمامِ خاطراتِ تازه ام؛ حتّی دلم برای رنگِ سرخ چهار دیوارِ مهربانی ات هم تنگ می شد... «پرواز» امروز اندکی دلگیر بود، و «رسیدن» شاید دلگیرتر. ...اگر چه دیگر برایت مهم نیست که «من»ی هست که «تو»یی را می شناسد و به سرانگشتِ هنرمندی که «تو» را نقش زده، گاه آفرین هم می گوید... . یادت باشد منتظر بودن کارِ من است، دیری است تنها انتظار آرامم می کند و این انگار سرنوشتِ همواره ی من است... .

برایت دعا می کنم، اگر چه واژه های خیسِ نگاهم سروده ی نَفَس های توست، امّا دعایت می کنم، که شاید نگاهِ بینای این روزهایم ساخته ی بدگمانیِ روزهایی بود که تاریک می کرد هوای پرکشیدن را! ...امشب ولی تازه شدم، فصلی تازه بر شعورم گشوده شد؛ کاش راهی نو بر گام های خسته ام بگشاید به نیّتِ یافتن، که از بس جویایش بوده ام این روزها دارم به کُفر می رسم... و تنها راز و رمزِ این آیت است که امید را میهمانِ حضورم می کند:

«از رحمتِ خداوند نا امید نمی شوند، مگر کافران... .»

«عقل گوید شش جهت حد است و بیرون راه نیست

عشق گوید راه هست و رفته ام من بارها... .»

«مولانا»

سالیانی است در جستجوی حقیقت بارها از «خود» دور شدیم و از نو نزدیک، بارها خود را از یاد برده ایم و باز روزی از سرِ دلتنگی به خود بازگشته ایم. می دانید، دردمان این است که «کال بودن»مان گاه «رِسیدگی» معنا می شود، مثلِ روزهایی که این من دلتنگِ خود است و از ماجرای این خود می نویسد! دلم می خواهد پلّه پلّه رو به پیش جاپا باز کنم به نیّتِ بی بازگشتی؛ این سال ها از بس که با «خود»های درونم درگیر بوده ام و میانِ کشمکش های هر روزشان داور می شدم، دیگر نه نایی مانده است و نه نوایی... شاید گاهِ بلوغ رسیده باشد. بلوغ رخدادِ بعید است برای آدمیزادِ این روزها، اما بگذارید اینبار هم از «بلوغ» بگویم، بلوغی به معنای پایانی بر «آمیخته کشمکش» هایی از «بود»های نا همگون و گاه ستیزه جو. شاید درد همین است، هنوز به بلوغ نرسیده با بالغ مردمان همراز شده ام. این است که گاه کم می آورم، گاه خود را سخت از یاد می بَرَم
آنچنان که انگار هرگز از نو به یاد نخواهم آورد. باید بلوغ را تجربه کنم که بعد آن دیگر نه کشمکشی است که سکوتِ درونم را در هم شکند و نه دردها تنها می آیند و می روند بی درمان.

که بلوغ برای چون «من»ی یکی شدنِ «من» های درون است؛ جستجوگرِ وحدت درونم، همین. ...این روزها نه این من «مهرسا»ست، که «میم»، «ها»، «را»، «سین» و «الف» تنها نشانه های پراکنده ای از اویند. باید که در آمیزمشان، کاش قواعدِ بازی را تا حال آموخته باشم. اگر چه نوشتن بلدم امّا اینبار، نه بازیِ حرف ها و واژه ها، که حکمتِ درون است آنچه مرا یاری خواهد رساند. گفتی: «تو «خود»ی داری تجمّعی از «خود»ها.» و تو راست می گفتی.

اینبار نه به نیّتِ خود بودن، که به نیّتِ یکی شدن

چونان که باید دست خواهم کشید از این «من»ها.

شاید که «خود» را از نو بیابم،... .

«بین من و حقیقت همیشه ابرهایی از ندانستن است.»

بگذار «خود»م باشم... درست همین «خود»ی که هستم، یک ساقه ی تازه تنیده به دلتنگیِ روزهای اینجایی و در جستجوی حرف هایی گم شده لابلای همین شاخ و برگ های پاییزی! کسی که دلش می خواهد چیزی بگوید تازه تر از همه ی برگ هایی که به حرمتِ لبخندِ آفتاب، میهمانِ تنهاییِ شاخه ها می شوند. من شاید دلم می خواهد بنویسم برای کسانی که خواندن می دانند... شاید نوشته های من چیزی باشد از جنسی مرداب گون به چشمِ تو، امّا همین مرداب هم روزی به خواستِ آفریدگارش راهی می شود به جایی دورتر از اندیشه ی کسانی چون تو که دیوار را تنها حِصاری می بینند برای دیدن، نه حُرمت برای اندرونی که ساخته است.

بگذار «خود»م باشم... دلم می خواهد بزرگتر شوم و چیزهایی بنویسم که دریا را برای یک بار هم که شده آرام کند به حرمتِ چشمانِ پاکی که از شرمِ گناهِ این روزهایش دیده از دستانِ به قنوت افراشته اش برنداشته است.

بگذار «خود»م باشم...

بگذار اگر هستم «بودن»م را فریاد کنم، حتّی در کنجِ اتاقی تاریک و در میانه ی کاغذهای کاهی دفتری که سال هاست تنها مونسِ لحظه های قد کشیدنِ من است؛ که این روزها آدم ها حتّی به سپیدیِ واژه هایت هم حِسادت می کنند چه رِسد به بلندای بودنت!

بگذار «خود»م باشم... نمی خواهم راهی را بروم که تنهایی و شاید دلتنگی، سپیدیِ پیری را بر جَبینِ صافم بنشاند... می خواهم زندگی کنم، ببالم، بیآفرینم و آفریدگار بودن را بیآموزم... و امشب درست همین را از خدا خواهم خواست... دلت می خواهد همراه شوی، «خوش می آیی» و اگرنه «خوش خواهی رفت»... من بنده ی نام و رسم نیستم و نه بنده ی واژه ها و لقب ها و عنوان ها، من بنده ی معرفتم، همین و بس... اگر اینجا ارزانی ام کنند خواهم ماند و اگر آنجا، پرواز خواهم کرد از نو و باز می آغازم!

...این نه با تو پیوندی دارد و نه با نگاهِ محزونِ من، که شکرگزاریِ نعمتِ حیات تنها دلیلِ پروازِ من خواهد بود به سرزمینی که شاید بعضی وقت ها از آن بیزار می شوم... که رضای خدا تنها بهانه ی «تنها پیمودنِ» من است!

یادت باشد نازنین٬ «به یقین رسیدن» نه برای من ممکن است و نه برای تو شُدنی... دیری است آدم در این خراب آباد نه به یقین می رسد و نه یقینی هست برای رسیدن! اینجا دنیای جستجوست٬ گذرگاهی برای عبور و تنها شاید «من» و «ما» باید که همزبانی مان را غنیمت بشماریم٬ اینبار در معنی چیزی شاید شبیه «عشق»... و من اگر می جوشم از حرارتی درون نشسته به حرمتِ بودنی نازنین٬ تنها برخاسته ی نوری است که از دیده ات می بارد بر سکوتِ این روزها و نه بیشتر... که یقین قسمتِ من یکی که نیست٬ تو را نمی دانم!

شاید آن «باور» که می گفتی هم همین «یقین» باشد٬ امروز به گفته هایت ساعت ها نگاه کردم٬ نوشته بودم بر سینه ی سردِ کاغذی نشسته بر حرمتِ اتاق میهمان. راستش تو راست می گویی٬ من سرشارم از احساس و شاید مهربانی تنها نمودِ بیرونی آن است و تو درست مثلِ من که به جستجوی یقین٬ گاه تنها به گمانی می رسی محکم تر٬ چشم دوخته به یافتنی اندکی ماناتر از پیش٬ که یقین تنها قسمت اولیا خداست و نه «من»٬ و نه «تو»... :

همه ی تلاش من آن است که به گمانی برسم.»

تا کی دگر به هم رسد این تخته پاره ها... .»

جایی این جمله را خواندم و به حرمتش ساعتی چشمانم میهمانِ دریایی شد نجیب تر از نگاهِ مادرم! راستش میانه ی راه که باشی گاه تو بزرگوارانه می گذری و گاه «او»یی که روبرویت ایستاده است!

... و دیشب تازه فهمیدم که چقدر دوستش دارم، چیزی بود شبیه «حَسَد» امّا به غایت زیبا، به آن مایه که حَسَد نبود «عشق» بود، اگر چه اندکی تلخیِ نخستینش دیوانه ام می کرد، امّا شیرینیِ «بودن»ی که... همه چیز را زیباتر می کرد. تازه، این غوغای درونِ من هم هست؛ این روزها حَسَدی زیبا بر روزگارم سایه انداخته است؛ تازه دارم می فهمم که هر چیزِ بدی کاملاً هم بد نیست!

آدم ها میآیند و می روند،

برگ ها می رویند و می ریزند و زیر گام های زمان خرد می شوند،

درخت ها جوانه می زنند و میوه می دهند و عاقبت، تنها هیزم شکن خریدارِ تنهایی شان است،

... و ما گریه می کنیم و می خندیم و عاقبت در حیرتِ ماجرای مبهم دنیا میانِ تنهایی خاک جا می مانیم تا فصلِ کوچی جاویدان! مهرانِ مهربان! «نسیم» یعنی کسی که بود نه به قصدِ ماندن، که به نیّتِ پروازی عبرت آموز برای من و تو و همه ی شاپرک هایی که تا روز هجرتش به طوافِ مهربانی اش مشغول بودند! دلت نگیرد اگر روزها که می روند دیگر شمیمِ نفس هایش به تنهایی پاکت جان نمی دهند؛ او هست، و تو با او «بودن» را تجربه کرده ای و «عاشق» شدن سهم کمی نبود برای کسی چون تو! نازنین! تو نه اوّلینی که به سوکِ مهربانی چشم به آسمان دوخته ای به تمنّای بارشی نو، و نه آخرین خواهی بود... یادت باشد خدایی که تو را عاشق کرد، باز هم خواهد توانست معنای بودن را در سکوتی دیگر فریاد کند...

دلت نگیرد٬ که خورشید برای تابیدن بهانه می خواهد، بکوش تا بهانه اش باشی... آن وقت به حرمتِ نجابت توست که زمین های این حوالی شکوفه خواهند کرد و باز باهار میهمانِ دست هایی خواهد شد که در حسرتِ پرباری فصلِ درو سالیانی است به خشکسالیِ روزگار لبخند می زنند به امیدِ بارشی نو... دعای دهقانی که تنها گاوی شیرده او را به جای مانده است از خشکسالیِ سالیان٬ چیزِ کمی نیست قسمت تویی که این روزها چشمانت نه میلِ تماشا دارند و نه شوقِ عاشقی... !

گفتی دور؟

کدام دور نازنین؟!

... نزدیکترینیم به بودن

که بیدارانِ شبِ رسیدنیم به نیّتِ آغاز٬ 

... کوچه ها، شهرها، دیارها و دریاها،

                                                 نه هستند چون نشانی از غربتِ محض

تنها مذکِّرند از آن که تا چه مایه کوچک است چهار دیوارِ زندگی و دنیایی که باید با او کنار آمد

... نزدیکترینیم

... و دنیا آنقدر کوچک است که حتّی قطره گونی از جاریِ وجودت را پُر نخواهد کرد

* * *

آی نازنین!

«دوری» یعنی که هیچ٬ ...نزدیکیم

نه به مقیاسِ نقشه ها و دریاهای روبرو، ... که به سنجشِ مهربانی و ایمان مان 

* * *

... نزدیکترینیم

تنها گاه آنقدر خواب زده ایم که به سوگِ آشنایی می نشینیم

... و بعدتر یادمان می آید که عجب، او همین جاست

و معنا می شود در همین تک بیتِ تنها که دیشب سروده ایم

اینبار به نیّت غزلی عاشقانه تر از چشمانی که به یادِ گمنام شهیدی از شامِ جمعه تا سحرگاهش باران می بارد به قصدِ قربت...

                                                                                                        ... . (تقدیم به دوستی)

«نعمتِ حیات» چیزی نیست که با «نیایش نمایه ها» سپاسش توان گفت؛ که آدم نمی پیماید به نیّتِ عروجی که شاید گاه بهانه ای برای فخر باشد و غرور. من و شما اگر حیات را پیشکشِ الهی داریم و هنوز «فکر کردن» می دانیم, باید که به فلسفه ی بودنمان جستجوگر باشیم و این هیچ دستاوردی نخواهد داشت جز شکرگزاریِ محض و این شکرگزاری هیچ نخواهد بود جز بهره جُستنی خالص از هر آنچه داشته ی درونی و درون مایه های وجودی مان است... و در این میان هیچ نمی ماند جز پرداختِ زکّات هر آنچه در میانه ی کشف و شهودهای کودکانه مان در می یابیم. که ما اگر گاه سویی به چشمانمان است و درمی یابیم یافتنی هایی دست نیافتنی را, باید که «بیداری» مان را به «هوشیاری» بَدَل کنیم تا که موثّری باشد بر احوالِ آدم هایی که با کَندوکاوِ لحظه هامان آشنایند.

«روزه» نه یک عبادت، که زکّاتِ داشتن و دانستن است... که شاید هر آنچه از نوعِ عبادت است خود گونه ای «زکّات» است. نه برای شادمانی خداوندگار و نه برای ادای تکلیف, که به قصدِ «تمرینِ آدم بودن» است که روزه می گیریم, که خداوند را نه به نماز ما نیاز است و نه به روزه مان... و پروردگار جاری وجودِ توست و هر چه در تنهاییِ واژه های درونت غریق تر باشی نزدیکتری به حقیقتش... .

شاید «آدم» تنها یک معنا داشته باشد: کسی که زکّات می دهد, و این زکّات برای چون «من»ی نمایاننده ی حقیقتِ زندگی است و نه بیشتر... که آدمِ این روزها اگر با زکّات آشنا بود, دیگر هیچ دردی مانا نبود و هیچ مهربانی ای به نفرت رنگ نمی باخت و هیچ کارزاری نفرینِ ابدیِ نسلی را برای نسلی دیگر به یادگار نمی گذاشت. ...که «هستیِ آدم» نعمتی است که باید شایسته اش باشد, و اگر نباشد شاید که این کُفرانِ نعمت هیچ نَزاید جز بلایی بی درمان برخاسته از دردهایی که به اهلِ اینجا فرود آورده است!

... که زکّاتِ بودن زیستن است و زکّاتِ زیستن، دانستن

                             و زکّات دانستن، بخشیدن... .

این روزها سنگ را با شیشه هماهنگی انتظار است،

یا شیشه را شکستنی حادث خواهد شد و یا سنگ را سوختنی در آتشِ عشق...

                                          ... و چه مبارک است روزی که هم این باشد و هم آن٬

                                                          که عشق نیست جز دل کندن از «خود» به نیت پرواز... .

«عشقی که رفته رفته جنون آورد چه سود؟!

دیوانه گشتن از نگه اولین خوش است!»

دلمان خواهد گرفت در غربت دستانی که از لبخند می نوشت... شاید او تنها کسی بود که سرمای روزهای دوری را با واژگان صمیمی اش کوچ می داد و من می ماندم و دنیایی از زیبایی های جاخوش کرده در کتابچه گونی یادگار دستانش که می نوشت!

پیشترها آدم ها را جور دیگری می دیدم و آدم ها هم مرا جور دیگر... نه تقصیر من بود و نه گناه آن ها؛ که من در گذاری بودم پر خطر از ندانستن به دانستن.

راستش برای این می نویسم که امروز دوستی به من گفت که نه تولد اتفاق ویژه ای است و نه روز تولد روز ویژه ای... :

سال ها پیش «من» این «من»ی نبود که حالا؛... کسی بود عجیب ترین و شاید راه گم کرده ترینی در تنهایی محضی میان سایه های ناآشنا گرفتار آمده. اما همین «من» روزی از نو زاده شد و اتفاق چیزی نبود جز یک آشنایی ساده با آدمی از آنسوی دریاها، کسی که قرار بود «کس»ی شود در روزگار تنهایی اش. ...و آن روزگار روزگار تولدی بود از نو، راستش این سال ها عجیب دیگرگونم و این تنها نتیجه ی بیداری پس از چله نشینی آن روزها بود؛ اگر چه گاه آدم های این روزگار مرا به جای نمی آورند که هر آنچه امروز دارم دستاورد همان بیداری پس از پرهیز است... حال اگر می خواهید به معیار روزگار پیشین داوری کنید، باشد، میل خودتان؛ ...اما یادتان باشد که روز تولد همانقدر مهم است که معنای بیداری پس از خوابی سالیان... که من چون چشیده ام این هر دو را، شاید برایم تا به این مایه روز آمدن ارزشمند است و خجسته.

دور باد آفت دور فلک از جان و تنش

شب، شاید یعنی چشم و دلی به راهِ دمیدن داشتن... و امشب نوروز صفت نسیمی بر واژه های نگفته ام میهمان شد؛ نسیم بود، از نخستین کسانی که آمدنم را مبارک باد می گفت: "زاد روزت خجسته!"... از فرسنگ ها دورتر پیغامِ سروشی بود بر تنها دو نگینِ چشم هایم که انگار هفته ای است نوشتنی هایش ته کشیده اند از بس که عشق را گم می کند میان دالان های سیاه پوشِ سرزمین تنهاترین ستارگان که گاه چیستیِ خود را هم از یاد می برند. آخر اینجا هیچ کس خود نیست، آدم ها با نقاب هاشان شناساترند تا با خودشان؛ از بس که خود نبوده اند نمی دانند «تظاهرِ بیرونیِ درون یعنی چه» و این دردی است همیشگی قسمتِ دست های تنهایی که به جای نوازش های باهار برانگیز باید که درد را تجربه کنند. برخی وقت ها فکر می کنم شاید باید تنها به نیمه جان نسیمی از کوچه ی آشنایی ها دلخوش داشت و سفر شاید «باید»ی است که هرگز نباید رخ دهد:

«ز کوی یار بیار ای نسیم صبح غباری

که بوی خون دل ریش از آن تراب شنیدم.»

می گفتند سرزمینِ تنهایانِ برونگراست، می گفتند آدم ها درست مثلِ پادشاهِ داستانِ امیر کوچولو، وقتی به جایی می رسند انگار همه ی دنیا را مالکند و می خواهند مدام امر کنند و بسیار خواهی شنید که: «من امر می کنم که نَفََس بکشی» ...

می گفتند سایه ها تنها به حرمتِ آدم های شلاق خورده از خورشیدهای مجازی ابرازِ وجود می کنند؛ می گفتند سکوت روزه ی مصطلح آدم هاست و من از کودکی باور نمی کردم... اما امروز، بعد از جنگِ لبنان و دردِ همواره ی رویارویی با تعبیر جامعه جهانی دلم می خواهد بگویم که: ایمان دارم که جهنم حقیقتی است در همین نزدیکی ها، پشتِ تمام درگاه های ناگشوده ای که برای انسانیت تصمیم می گیرند، و بهشت هم شاید تنها حقیقتی است جاخوش کرده در دامان مادری که هنوز شیرخواره نازنینی را دایه است، در دستان پاکی که هنوز قداست نان حلال را هر صبح و شام به اهل خانه شان هدیه می کنند و در نجابتِ نگاهی که یک بار گناه کردن او را کافی است تا که تا پایانِ عمر روزه ی هجر بگیرد و تنهایی، تا که در این چله نشینیِ همیشه شاید چیزی دریابد از خداوندگونگی های گم شده در هیاهوی آدمیزادِ روزگارِ بی آدمی.

امشب شادم، هنوز هم آدم هایی هستند که زادروزِ تو را متبرّک می کنند به صدای زیبایی از آنسوی دیوارهای دنیا؛ هنوز هم آدم هایی هستند که «بودن»ت را مشتاقند و این یعنی هنوز هم می شود عاشقانه پیمود، اگر چه آدم نمایان بسیاری هم هستند از جنسِ کوچ کردگان از «خود» و پناهندگان به «خود خواهی»... آدم هایی که یادشان رفته است روزِِ اول را... روزِ اول،

...خدایا! دست های کودکی مان را بگیر و پناهمان ده از چهاردیوارِ غربتِ دنیا، که اینجا بسیار راهمان را گم می کنیم در تاریکیِ ابرهایی که از خسّت آفتاب را از ما دریغ می کنند... .

گفته اند: سلاح هنر در پای کسل مریز... خداوندا! ببخشای بر من که به گمانم چنین کرده ام و این ناشکری آشکار است... .

سرزمین کج گویان راستگو نما، سرزمین آدم های راضی از خود... سرزمین من، جایی که بزرگ شدم، جایی که بالیدم و جایی که درد تنها بودن را با تمام وجود چشیدم... .

آدم ها ناراست می گویند و بعد یادشان می رود و آن وقت دیگری را متهم می کنند به کج اندیشی و خیال بافی... می دانید؟! زیاد سخت نیست گفتن حرف های جور واجور، زیاد سخت نیست نوشتن واژه های رنگ به رنگ و زیاد سخت نیست خواندن شعرهایی که از درون هیچ اعتقادی به آن ها نداری... اما اگر روزی چیزی نوشتی، واژه ای گفتی و حرفی زدی که دلی لرزید از شهود و چشمی گریان شد از عشق و دستانی به آسمان فراز، آن وقت ایمان بیاور که حقیقت را نوشته ای که حقیقت تنها آشنای سرشت آدمیزاد است که با هر واژه و در هر جمله ای که بگویی دلنشین است... این است که وقتی چیز می نویسی و آدم ها می فهمند حرف های آشنایت را، دلت می لرزد از شُکر و می خواهی تمام آدم ها را افطاری میهمان کنی و تمام اشک ها را با دستان مهربانت لبخند بنشانی... آی آدم های دورتر از دور به دنیای سپید دریادلان گرفتار آمده ی طوفان دنیا، با شمایم...: آیا انصاف است که تنها به خود ایمانمان باشد و دیگران را متهمی همواره فرض کنیم؟! بیایید اینبار و در فصلی که خداوند را میهمانیم، به خود بیاییم؛ به خودی که سال هاست از یادمان رفته است، که نه، خودآگاه فراموشش کرده ایم... . آی آدم های گرفتار لقب ها و منصب ها و نشان های دنیایی! از غرور اگر بکاهید به عروج رسیدن کمترین قسمت شماست... که «درخت را هر چه بار بیشتر است سر به زیرتر است»... .

یادمان باشد باید که نگاهی به زیر پا انداخت،

وگرنه «سِکندری» خوردنمان را دیگر برخاستنی نخواهد بود!