«کاغذین جامه به خوناب بشویم که فلک

ره نمونیم به پای عَلَم داد نکرد.»

“...entre los huesos de los muertos

Abria Dios sus manos amarillas.”

“Primavera Amarilla” de “Juan Ramon Jimenez”

...در میان آرامگاهِ مردگان

خداوند دستان درخشانش را گشوده بود.

«برگردان: مهرسا»

«هنرور چنین زندگانی کند

جفا بیند و مهربانی کند.»

 http://www.wwwebart.com/riverart/paradise/festivals/persiangulf/index.htm

باید سر به گریبان برد شاید، دنبال گریبان خودم می گردم... .

تنگ می شود نفسم به نیامدنت و پرپر می شود بودنم به آمدنت. حالا انگار سردرگم ترین "سرخ گلم" که هنوز هم نمی داند باید سربرآورد یا سر به تو کشید و پنهان کرد کرشمه های مهربان باهاری را... .

«پیش از تو آب معنیِ دریا شدن نداشت

شب مانده بود و جراتِ فردا شدن نداشت.»

آنقدر نوشت و نوشتم که دیگر به واژه‎هایم رضا نبود. سنگین بود و گرفته. امّا من، می‎خندیدم، درست مثل روزگار کودکی روح وقتی شاپرکی را دنبال می‎کردم، مثل آنروز قشنگ، موزه‎ی شاپرک‎ها، با شاپرکی بر انگشتم؛ که هنوز درخششی از جنس پاکی کودکانه هست شاید... سنگین بود صدایش، نه امّا سرد؛ دل گرفتگی‎اش دلپسندم می‎آمد. می‎خندیدم و دوباره می‎خندیدم، ...شاید تلنگری سرخ بود گفتن از صبر برای کبوترکی که این روزها پرپر می‎زند برای پرواز: «...که نه صبر داری نه یارای ایست.» ...و امّا این مفرد از سعدی راه می‎گشاید شاید، بنوشش نازنین:

«جایی نرسد کس به توانایی خویش

الّا تو چراغ رحمتش داری پیش.»

* «... چیدنِ این گل گناه است و نچیدن مشکل است.» «صایب»

شکست هُرم حضورم به جمله‎ای دلگیر

به یخ نشست صدای مسافرِی بی‎پیر

کسی فرازِ مرا در فرود معنا کرد

که مسخِ آینه بودم، کرانه‎ای شب‎گیر... .

                                                                                     دل سروده‎ی امروز عصر مهرسا

امشب خواستم بگویمت، نشد، ...بگذریم:

شکوفه کن، ...توبه کردن پاییز زیباست.

چو خورشید «یک دست» کَرَم باش

که جهان را زیر موج زَر پنهان می‎کند.

       استاد از دیوان «بیدل» (روانی رود و زلالی باران) می گفت: از این اُنس آن بخواهیم که در این دیوان است، نه آن چه در سلسله‎ی دیوانگان. («سلسله‎ی دیوانگان» حاکی است از قوانینِ جاری در سخن و معنا، از عروض و قافیه گرفته تا مبانیِ دستوری؛ در حالی که قضیه اینهمه نیست.) که «بیدل دریافتن» نه به دانستنِ صِرفِ عروض و قافیه و آرایه‎ها بسته است که آشنایی به ترکیبِ سخن می‎خواهد و سرشتی نکته‎بین، بیدل ساده می گوید و صادق:

«در عرصه‎ی تعیّن، بی‎راستی ظفر نیست

هر جا به جلوه آیی با این عَلَم برون آی.» 

       شمع که می‎سوزد گاه دود به سر می‎رود که این شاید برخاسته است از ناجنسی و نامرغوبیِ نخ و نیاز است به چیدنِ نوک آن. شمع تاب می‎آورد سنگینی سر را تا که شاهدی سبک کند درد را. تا پایانِ این «سرباختن» شمع تاب می‎آورد به ایستادگی و مردانه می‎سوزد. از آغاز سوختن شمع تا سرچیده شدن، زمانی نیست بسیار؛ اندک‎ترین است. تو نیز در راهت ثابت پیما باش که این «نیمه‎سوختن و بد سوختنِ دود به سرآور» دیرپایا نیست. اگر تاب بیاوری، غیرت و ایستادگی‎ات را به ثبوتِ طی طریق خواهی رساند. راست قدم بودن حرکتی است همچون حرکتِ بالگرد، تنها به اوج و پروازی بی هیچ اینسو و آنسو کج رفتنی. «سر باختن» در قیاسِ کار شمع ناچیز چیزی است. اگر مردی، ایستاده بسوز، درست مثلِ شمع و بر آن باش تا سوختنت هیچ حاصل نکند جز رسیدن و شاید قلبِ سرشتت به آنچه بایدش:

 «شمع بساطِ غیرت، مپسند داغِ خفّت

سربازی آنقدر نیست، ثابت قدم برون آی.»

       دردِ روزگار: اگر «حقیقت» معیاری دارد بیرون از ما و باید بر حسبِ آن معیار عادلانه و عاقلانه بنگریم، جریان دیگر است. امّا نفیِ دیگری به نیّتِ اثباتِ خویشتن، پذیرفتنی نیست. «گفت شبی چون کارِ عاصی، روزِ محشر»، در چنین سرما شبی نباید سرد سخن گفت، اگر دَمِ گرمی داری چندی نفر را به راهِ خود بخوان و همراه کن؛ امّا نفیِ راه دیگران بی‎دانش از آن جاده ناصواب است.

       حالی که دیگرگون شد: از امام محمّد غزالی پرسیدند که چرا برادرش نماز جمعه را به امامت او نمی‎گزارد. امام محمّد، احمد را به نماز خواند و او اجابت کرد. در رکعتِ دوم، احمد نماز را ترک گفت. محمّد به دنبالِ او به خانه اش رفت. گفت: «نمی‎آمدی که بهتر بود!» احمد گفت: «من تا زمانی که امام بود، بودم؛ وقتی امام رفت تا قاطرش را آب بدهد، من هم رفتم. چرا که دلیلی برای ماندن نبود.» احمد از آنجمله بزرگان بود که خاطِرِ دیگران را می‎خواند. آنچه او دیده بود، همان رفته بر محمّد بود. محمّد صبحگاه قاطرش را آب نداده بود و در میانه‎ی نماز دلش به حالِ حیوان سوخت و قصد کرد به آب دادنِ حیوان... پس از این رخداده بر محمّد بود که حالش دیگرگون شد و انگار به جایی رسید از جنسِ ترک هر آنچه دارد و حاصل آوردنِ هر آنچه باید.

       چنین کن که شمع: شمع به نیّتِ کوچ و پرواز، خار پای خود را در آتش می‎سوزاند تا پروازی سزاوارتر؛ تا که کوچ را به تمامی دریابد. (نخِ درونِ شمع):

«صد شمع از این شبستان در خود زد آتش و رفت

ای خارِ پای همّت، زین‎سان تو هم برون آی.»

«... این است فضلِ خداوند،

دهدش به هر که خواهد و خداست دارای فضلی بزرگ.»

با من حرف بزن،

«دوستت دارم» را سکوت کن

و «دلم می خواهد تنها باشم» را فریاد،

بگذار بدانم بر کدام صخره ایستاده‎ام و چند قدم مانده تا سقوط!

شبیهِ سایه که خورشید، دوستت دارم

جنون رسیده تر از بید، دوستت دارم.

                                                                                                    دل سروده ی امروز مهرسا

امروز جز مکتبِ درس استاد، دوستی نازنین توفیقی اجباری نصیبم کرد بر هم‎نشینی با بوستانِ سعدی؛ که البته این روزها کتابِ دعاست. اینبار تورّق بر بابِ سوم تمامی گرفت: بابِ «در عشق و مستی و شور». شادیِ تورّقِ گزیده‎ای از شاه بیت‎های این بخش را با شما تقسیم می‎کنم:

«نه تلخست صبری که بر یادِ اوست

که تلخی شکر باشد از دستِ دوست.»

«بگفت این جفا بر من از دستِ اوست

نه شرطست نالیدن از دستِ دوست.»

«گر از دوست چشمت بر احسانِ اوست

تو در بندِ خویشی، نه در بندِ دوست.»

«بخور هر چه آید ز دستِ حبیب

نه بیمار داناترست از طبیب؟»

* در دیوانِ شمس آمده است که بیشتر اهلِ بهشت ساده‎دلان و ساده اندیشانند.

از شمس دلیلی جویا شدند و گفت: «چرا که عاقل از هر خیالش هزار خیال زاید.» «تا عاقل فکرِ پلی کند، دیوانه خود را به آب زده و به آنسوتر رسیده است.»

«ای مرده‎ی تکلّف، از کِیف و کَم برون آی

گاهی به‎رغمِ دانش، دیوانه هم برون آی.»

* «قبله» سنگی است که ره گم نشود و نه خانه‎ی خداست. تعبیر خانه‎ی خدا شرک آفرین می‎تواند باشد، باید ظرایف و نشانه‎ها را دقیق‎تر شنوا شد.

* فرشته‎ای شنید که از زمین بانگی برمی‎آید و از عرش «بانگی تمام» به جواب. فرشته مصمم شد که این ذاتِ لایق را بیابد. هر چه خانقاه، کنیسه، کنشت،کلیسا، آتشکده و مسجد بود را کاوید و نیافت. به آسمان بازگشت و از نو پرسید: او کیست که اینچنین پاسخی را برانگیخته است. صدایی آسمانی به او گفت: «به فلان بتخانه برو.»

در بتخانه کسی را دید که با بُتی به گفتگو نشسته است؛ به گونه‎ای که انگار با بُت یگانه است. به آسمان بازگشت و از نو پرسید که او «کسی به انحراف افتاده» است. آسمانی ندایی گفت: «او آنچه می‎جوید در ماست، اگر او انحراف دارد ما که راه دانیم و می‎دانیم این اوصاف نه به بُتی بازمی‎گردد که پیش روی اوست. این صفات برخاسته‎ی ذاتِ ماست و خلوصِ او در خواندن، دلیلی محکم ترین در پاسخِ گرم ماست.»

«تنزیه بی نیاز است از انقلابِ تشبیه

گو برهمن دو روزی محوِ صنم برون آی.»

«بوی کبر و بوی حرص و بوی آز

در سخن گفتن بیاید چون پیاز.»

بند می‎شود زبانم به نگاه‎های خیره‎ات،

سرد می‎شوند واژگانم به واژه‎های نرسیده‎ات،

انگار زود است عاشقت بودن...

زودتر از هنوز،

گذر می‎کنم اینبار

تا به فراموشخانه‎ای از تو،

اگر چه می‎دانم،

                         ...«سفر» نه کارساز است! 

                                                                                           «دل نوشته‎ی دیشب مهرسا»

                           بی هیچ تحمّلِ کتمان.»

شاید چهار سال، شاید پنج سال، شاید... امّا دیگر مهم نیست؛ همه‎ی این شایدها را به همین راحتی باید از یاد برد. اگر چه، سکوت هم دیگر کارساز نیست. این دستانِ یخ‎زده از بس که با کاغذهای کاهی عشقبازی می‎کنند، دیگر هیچ کم نمی‎آورند از نوشتن.

امروز در نهایتِ دلگرفتگی، خانه‎ی شعرا و من: این بار «سپید»ی خواندم از «جهانی شدن». راستش تازه می‎فهمم همین شاید چهار یا پنج سال کارسازِ اینهمه دانستن و درک بوده است. «سپید»ی خواندم که اینبار انگار «بالغ» بود؛ رسیده بودم، من امروز شعری رسیده را از بوته‎گاهِ دفترم چیدم! چه مایه شادم... اگر چه روزها می روند تا رفتنم نزدیک‎تر شود و ندیدنت همیشگی شاید! امّا شادم که عشق‎واره‎ی تو بلوغی ساخت بر سکوتِ دلگرفته‎ی این «کوچ عاقبت». تو، می‎دانم خواهی رفت و خواهی برگزید و خواهی زیست و باید که شادتر؛ ...

امّا این «من» سال‎هاست که «تو»، تنها واژه‎ی دفترش را، روزها و شب‎ها، بارها و بارها، مشق می‎کند و تندیست را با خمیره‎ی واژگان بر سینه‎ی دفترچه‎ای قامت می‎بندد به عشق.

«تو» شاد که باشد «من» هم شاد می‎شود! شاید به قولِ مادربزرگ باید ادامه داد... آن روزها بارها می‎شنیدم که «مهرنگاره» بودنم دلیلی باید باشد به مهربانیِ همواره و بی‎هیچ چشمداشتی... باید ادامه داد به همین بودن، درست مثلِ قبل‎ترها.

اگر چه اینجا تا حال هیچ شعر کاملی ننوشته بودم، امّا فردا دل‎سروده‎ی امروزم که بغضی چهار، پنج ساله را شکست، می‎نویسم.

تو را به خدا هم که شده برایش دعا کنید، دلم تنگش می‎شود؛ امّا حیف که از امروز روزه‎ی سکوت واجب است!

درست مثلِ... و «مریم» چه کشید!

چه مایه سخت است وجودت را خط بکشی و آوازِ مخالف بخوانی...  

دست هایم از امروز مرثیه‎های این چند ساله را سامان می‎دهند به نیّتِ دمیدنی دوباره در تو. من می‎روم، تو می‎روی و ما می‎رویم؛ این روزها دیگر نه باید به ماندن دلخوش داشت و نه به رفتن. می‎خواهم فرزندِ ناگهان باشم، دیگر به ناگهان‎ها دل می‎بندم و از قوانینِ علت و معلولیِ گذشته دل می‎بُرَم... .

بزرگواران ادیب در صفحه‎ی ادبی «وازنا» (کارنامه‎ی سابق)،

سپاس از مهربانیِ بیکرانتان؛ کاش دست‎کم کودک‎ترین بودنی باشیم که «بزرگ شدن» را در حال تجربه است!

... اگر چه کودک ماندن هم عالمی دارد.

http://www.vazna.com/sresults.aspx?categ=11&st=

سرد است این روزها،

استخوان می‎شکند بادهایش؛ امّا گرم می‎شود به... .

گِره می‎کردم بودنم را در مُشتی که از سرمای این روزها کِز می‎کرد به گوشه‎گاهِ جیبم؛ امّا تو که آمدی انگار نه سرما، سرما بود و نه سوزی تنهایی‎ام را به بازی می‎گرفت:

«غرقِ شماره‎های نفس نامِ بودنت

انگار آب می‎شوم، از نو بنا شوم.»

        این روزها، «گردباد» به موهایم شانه می‎کشد و «اقیانوس» برایم می‎سُراید از دستانی که انگار فقط عریانیِ تن را نیازمندند به نوازش، و روحِ عریانت را هیچ نمی‎ستایند!

        این روزها، دلگیر می‎شوم از تنهاییِ دیوارهای روبرو که دلتنگِ شکستنند و انگار هیچ تبری نیامده تا بر غربتِ تماشای آنسوی حصار طعنه زند که شاید کسوفِ همواره‎ی چشم‎هایمان فرو بشکند...

    ...این روزها دلم می‎خواهد تلخ بنوشم، تلخ ببینم و تلخ بنویسم... شاید «حقایق» آنچنان که باید رنگ بنمایانند.

        این روزها، شب‎ها را از روزها دوست‎تر دارم؛ شاید برای این که تاریکیِ راه روبرو را یاد می‎کنم و این «همزاد پنداری» دلگرمم می‎کند به نمِ اشکی و ریزه‎ی بارانی... این «پلک‎های خجسته نور» به انتظارِ پاکیِ سحر، سالهاست کاغذهای کاهی را به گِل می‎نشانند و نقوشِ تیره می‎کشند با شیره‎ی جانِ مدادِ کودکی‎ها!

        این روزها دیگر نه هیچ غزلی عاشقانه است و نه هیچ عشقی صادقانه... این «نه» یعنی ناامیدی که خودِ معنای «امیدوار»م. انتظار می کشم مسافری را که در راه است، و «خود»م که انتظار می‎کشد «سفر» را. هنوز امیدی هست وقتی می‎شود از این زندان پرواز کرد: وقتی «بال» هست، «پرواز» شدنی است و «تو» هنوز گرم هستی، مثل خیره نگاه‎های آشنای چند سال پیشت. من، امید، زندگی و پرواز، همزادیم؛ این است که دل بُریدن راه چاره‎ی به «تو» رسیدن است.

راستی یادم رفت بگویم: این روزها دیگر هیچ «شُدنی» هم شُدنی نیست. گاهی فکر می‎کنم دیگر نه «کُن فیَکوُن»ی رخ دادنی است و نه «قول‎های مردانه»ی آن قدیم‎ترها؛ …و آدم‎ها می‎روند که رفته باشند و می‎مانند که مانده باشند.

ثانیه‎های اکنون تنها مهمِ این روزهایند و فردا نه چیزی هست بر ‎پایه‎ی امروز. «ماجراجوییِ این روزهامان، پایانی که ندارد!»

«بهار خرّمی دهر غیر وهم ندارد

دو روز سیر کن این سبزه زار بنگ برون آی.»